Kısaca
- Kaspersky’nin 7.200 çevrim içi tüketiciyle yaptığı araştırmaya göre kuşaklar indirim bilgisini farklı kanallardan alıyor.
- Z kuşağının %48’i indirimleri sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfediyor; Baby Boomer kuşağında arama motorları (%38) ve marka web siteleri (%39) öne çıkıyor.
- Dolandırıcılar da bu kanalları hedefliyor; sahte ürün satışı, deepfake içerikler ve e-posta üzerinden kimlik avı saldırıları artıyor.
Kaspersky’nin 2026 indirim sezonu öncesinde yürüttüğü araştırma, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 7.200 çevrim içi tüketicinin alışveriş alışkanlıklarını ortaya koydu. Araştırmaya göre yaş grupları indirim haberlerini çok farklı kanallardan takip ediyor.
Araştırma, kuşaklar arasındaki farkın yalnızca tercih edilen kanallarla sınırlı olmadığını gösteriyor. Z kuşağı için sosyal medya ve çevrim içi reklamlar, Boomer kuşağı için ise resmi marka siteleri ve arama sonuçları belirleyici. Dolandırıcılar da her kuşağın kullandığı kanala göre yöntemini değiştiriyor.
Türkiye genelinde tüketiciler indirimlerden en çok markaların web siteleri ve mobil uygulamaları (%39), fiyat karşılaştırma siteleri (%38), çevrim içi pazaryerlerindeki reklamlar (%36), arama motorları (%32), aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyeleri (%31) ve çevrim içi mağaza bildirimleri (%30) yoluyla haberdar oluyor. Katılımcıların %29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, %28’i e-postaları, yine %28’i çevrim içi reklamları tercih ettiğini belirtiyor. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olanların oranı %20.
Dünya genelinde Z kuşağının %48’i, Y kuşağının ise %45’i indirimleri sosyal medya ve içerik üreticilerinin önerileriyle keşfediyor. Z kuşağında bu kanalı markaların resmi web siteleri ve çevrim içi reklamlar izliyor (%41’er). Z kuşağının %19’u yapay zekâ önerilerinin, %20’si ise markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurduğu iletişimin satın alma kararında etkili olduğunu söylüyor.
Yeni dolandırıcılık yöntemleri
Kaspersky’ye göre 2026’da yaygınlaşan yöntemlerde siber suçlular TikTok ve Instagram üzerinden yapay zekâ ve deepfake teknolojileriyle gerçekte var olmayan ürünleri satıyor. Yapay zekâyla üretilen karakterler el yapımı ürünleri ya da mucizevi etki vaat eden sağlık ürünlerini tanıtarak tüketicileri doğrudan ödemeye yönlendiriyor. Sonuçta tüketici ya başka platformlarda çok daha düşük fiyata satılan seri üretim bir ürün alıyor ya da parasını tamamen kaybediyor.
Yapay zekâyla üretilen ürün görselleri ve açıklamaları da risk oluşturuyor. Teslim edilen ürün, satın almadan önce sunulan görsel ve açıklamalardan önemli ölçüde farklı olabiliyor. TikTok Shop yapay zekâ ile üretilen yanıltıcı reklamları denetlediğini bildirse de tüketicilerin tekliflerin güvenilirliğini kendilerinin sorgulaması gerekiyor.
Kaspersky, sosyal ağlarda cazip teklifleri inceleyen tüketicilere şu adımları öneriyor: Satıcının profilini inceleyin; yakın zamanda açılmış hesaplar, sık değişen kullanıcı adları, kapalı ya da yalnızca bot yorumlarından oluşan yorum alanları şüphe uyandırmalı. Yapay zekâ içeriğine özgü işaretlere dikkat edin; giysilere karışan saç telleri ya da havada asılı duran, birbirine geçmiş görünen nesneler bu içeriklerin tipik izlerindendir. Yapay zekâyla üretilmiş görünen ama etiketsiz paylaşılan gönderiler tek başına uyarı işaretidir. Ödemeleri her zaman platformun güvenli ödeme sistemleriyle yapın; Instagram Checkout, Facebook Pay ya da PayPal gibi altyapıları tercih edin ve doğrudan havale/EFT’den kaçının. Kaspersky Premium’un Çevrim İçi Ödeme Koruması da ek bir güvenlik katmanı sağlıyor.
Arama motorları da her zaman güvenli değil
Araştırma, 61 yaş ve üzeri Baby Boomer kuşağının geleneksel yöntemleri sürdürdüğünü ortaya koyuyor. Bu grubun %38’i indirimlere arama motoru sonuçlarıyla, %39’u doğrudan mağaza web siteleriyle ulaşıyor. Aynı kuşak, indirimlere en az ilgi gösteren grup; katılımcıların %11’i özel teklifleri aramakla ilgilenmediğini söylüyor. Bu oran tüm yaş grupları arasında en yüksek seviye.
Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarının yaklaşık %30’u için hâlâ önemli bir bilgi kaynağı; Z kuşağında bu oran %26’ya geriliyor. Tüm yaş gruplarında yaklaşık %30 kişi indirim bilgisi için aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyesine başvuruyor. Televizyon, radyo, basılı yayın ve açık hava reklamlarına ilgi sırasıyla %21 ve %17 düzeyinde kalıyor; yapay zekâ destekli alışveriş araçlarına ilgi de %17.
E-postalar, perakendecilerin web siteleri ve çevrim içi pazaryerleri tanıdık ve güvenilir olduklarından siber suçluların öncelikli hedefi olmayı sürdürüyor. Kaspersky bu kanallarda şu alışkanlıkları öneriyor: Gerçek olamayacak kadar cazip tekliflere karşı temkinli olun; ziyaretçiyi hemen karar vermeye zorlayan, iade ya da değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durun; URL’lerdeki küçük yazım hatalarını ve sıra dışı karakterleri inceleyin. E-posta ve mesajlaşma uygulamalarındaki bağlantılara ekstra dikkatle yaklaşın; Kaspersky Premium gibi güçlü bir anti-phishing bileşenine sahip bir güvenlik çözümü kullanın. Kaspersky Premium, 2025’te AV-Comparatives’in Sahte Mağaza Tespiti testinde "Onaylı" sertifikası almaya hak kazandı. Çevrim içi alışverişler için ayrı bir banka kartı ya da sanal kart kullanın ve tüm kartlar için işlem bildirimlerini açın. Kart bilgilerinizi şifreli bir dijital kasada, örneğin Kaspersky Password Manager’da saklayın.
Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova, dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini söyledi. Titova, sosyal medya ve yapay zekânın arama motorlarının ve marka web sitelerinin önüne geçmeye başladığını belirtti. Genç kuşakların alışverişi eğlence olarak gördüğünü, ileri yaş grubunun ise alışverişe ihtiyaç odaklı yaklaştığını ifade eden Titova, hiçbir yaş grubunun siber tehditlere karşı tam güvende olmadığını kaydetti. Titova’ya göre tüketicilerin hangi kanalı tercih ettiğinden bağımsız olarak çok katmanlı koruma sunulması hedefleniyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
