Kısaca
- Doç. Dr. Nuran Katgı’ya göre obezite, tıkayıcı uyku apnesinin en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri.
- Sağlıklı kilo verme, uykudaki solunum durmalarını azaltmada etkili bir destek olabiliyor.
- Uyku apnesi yalnızca horlamadan ibaret değil; gündüz yorgunluğu ve dikkat sorunları da işaret olabilir.
Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kiloların üst solunum yollarını daraltarak gece solunum durmalarına yol açabildiğini söyledi. Katgı, doğru beslenme ve kilo yönetimiyle uykudaki solunum kalitesinin belirgin biçimde artırılabileceğini belirtti.
Katgı, modern toplumda yaygınlaşan obezite ile uyku apnesinin birlikte görüldüğüne dikkat çekti. Obezitenin, tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde ve şiddetlenmesinde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri olduğunu ifade eden Katgı, bu ilişkinin yalnızca tartıdaki rakamla ilgili olmadığını, yağ dokusunun vücutta nerede biriktiğinin de büyük önem taşıdığını söyledi. Katgı, "Obezite, özellikle tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinin başında geliyor. Ancak bu ilişki yalnızca tartıdaki rakamlarla ilgili değildir; yağ dokusunun vücutta nerede biriktiği büyük önem taşır" dedi.
Uyku sırasında boğazı açık tutan kasların doğal olarak gevşediğini hatırlatan Katgı, zaten daralmış hava yolunun bu gevşemeyle daha kolay kapanabildiğini, bunun sonucunda gece boyunca tekrarlayan solunum durmaları ve solunumda azalmalar görülebildiğini aktardı. Karın çevresindeki yağlanmanın ise diyafram hareketlerini ve akciğer hacimlerini etkilediğini belirten Katgı, uyku apnesinin getirdiği yorgunluğun hareketsizliği ve iştahı artırarak iki durum arasında kısır bir döngü oluşturabileceğini söyledi.
Sağlıklı bir kilo verme sürecinin, uykudaki solunum durmalarının sıklığını azaltmada etkili olabileceğini belirten Katgı, boyun ve karın çevresindeki yağ dokusunun azalmasının solunum mekaniklerini olumlu yönde destekleyebildiğini ifade etti. Kilo kaybının horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğuna olumlu etki edebildiğini vurgulayan Katgı, "Bazı hastalarda uyku apnesinin derecesi gerileyebilir; bazı hastalarda ise hastalık belirgin ölçüde düzelebilir" dedi.
Tedavi yanıtının kişiden kişiye değişebileceğini kaydeden Katgı, kilo verme sürecine uygun beslenme düzeni ve fiziksel aktivitenin eşlik etmesi gerektiğini söyledi. Medikal veya cerrahi obezite tedavilerinin de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebileceğini belirten Katgı, yenilikçi medikal tedavilerin belirli bir süre sonunda apne-hipopne indeksinde azalma sağlayabildiğini aktardı. Katgı, kilo kaybı sürerken bazı medikal cihazlarla uyku sırasında hava yolunun açık tutulabileceğini, kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacı ve cihaz basıncının yeniden değerlendirilebileceğini söyledi. Katgı, "Cihazı bırakma kararı yalnızca horlamanın geçmesine dayanarak verilmemelidir" uyarısında bulundu.
Katgı, uyku apnesinin yalnızca horlamadan ibaret olmadığını, horlayan herkesin hasta olmadığını ve her hastada şiddetli horlama görülmeyebileceğini belirtti. Uykuda fark edilen solunum durmaları, boğulma hissiyle uyanma, sık idrara çıkma, gece terlemesi ve ağız kuruluğunun önemli işaretler olduğunu ifade eden Katgı, gün içinde uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğünün de görülebileceğini söyledi. Bazı hastalarda cinsel istekte azalmanın da tabloya eşlik edebileceğini kaydeden Katgı, özellikle kadınlarda belirgin horlama yerine uykusuzluk, yorgunluk, sabah baş ağrısı, sık uyanma ya da duygu durum değişikliklerinin daha ön planda olabileceğini belirtti.
Tanının yalnızca belirtilerle konulamayacağını vurgulayan Katgı, klinik değerlendirme sonrasında uygun görülen hastalarda polisomnografi, yani uyku testinin, seçilmiş hastalarda ise evde yapılan uyku apnesi testlerinin kullanıldığını söyledi. Bu testlerle solunum olaylarının sıklığı, oksijen düzeyleri ve hastalığın ağırlığının değerlendirildiğini aktaran Katgı, gece solunumun durmasıyla oluşan oksijen düşüşlerinin vücutta stres yanıtı oluşturabileceğini, bunun sempatik sinir sistemini uyararak tansiyon ve kalp hızında dalgalanmalara yol açabileceğini ifade etti.
Kilo yönetimi tedavi planının parçası
Obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kilo yönetiminin bütüncül tedavi planının ayrılmaz bir parçası olduğunu belirten Katgı, programın kişiye özel hazırlanmasının gerektiğini söyledi. Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, hareket kapasitesi ve yaşam tarzının dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Katgı, "Fazla kilosu veya obezitesi olan ve uyku apnesi tanısı almış erişkinlerin çoğunda kilo yönetimi tedavi planının önemli bir parçasıdır" dedi.
Katgı, kilo yönetiminin özellikle karın çevresinde yağlanması belirgin olanlarda, yakın dönemde kilo aldıktan sonra belirtileri artanlarda ve hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi ya da kalp damar hastalığı eşlik edenlerde önem kazandığını söyledi. CPAP kullanan ve fazla kilosunun yarattığı başka sağlık sorunları bulunan hastalarda da kilo yönetiminin faydalı olabileceğini belirten Katgı, yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo yönetiminde zorlanan seçilmiş hastaların ilaç ya da cerrahi açısından değerlendirilebileceğini ifade etti.
Her hasta için aynı programın uygulanmasının doğru olmadığını söyleyen Katgı, hastanın eşlik eden hastalıklarının, kullandığı ilaçların, önceki deneyimlerinin ve tercihlerinin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Amacın yalnızca kısa sürede kilo kaybı sağlamak olmadığını, ulaşılan iyileşmenin sürdürülebilmesinin esas olduğunu vurgulayan Katgı, uyku apnesinde yaklaşımın, hastalığın ağırlığına göre gerekli solunum tedavisini uygularken fazla kilosu olan hastalarda kilo yönetimini de tedavi planına yerleştirmek olduğunu söyledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
